Pamięć o powrocie Lubina do Macierzy

9 lutego 2021 r. w zimowej scenerii, niemal takiej jak 76 lat temu, na lubińskim Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Radzieckich uczczono pamięć żołnierzy, którzy polegli w walkach o miasto, czego efektem był jego powrót do Macierzy. Przybyły delegacje Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego, Związku Strzeleckiego „Strzelec” Rzeczpospolitej Polskiej z Lubina, Głogowa i Rudnej oraz Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Związku Sybiraków. Władze lokalne reprezentowali wicestarosta Władysław Siwak, przewodnicząca Rady Powiatu Lubińskiego Jadwiga Musiał, wiceprzewodnicząca Rady Powiatu Dominika Chomont-Parzyńska, radni miejscy Zbigniew Warczewski i Marian Węgrzynowski. Ponadto w uroczystościach tych uczestniczyła liczna grupa młodzieży z klasy wojskowej III LO w Lubinie oraz grupka mieszkańców miasta.
Historię walk o zdobycie Ziemi Lubińskiej przypomniał przewodniczący Powiatowej Rady Kombatanckiej por. zs Henryk Rusewicz. Złożono wiązanki kwiatów i zapalono znicze pod pomnikiem w asyście dwóch sztandarów związkowych. Następnie zgromadzeni przeszli na cmentarz komunalny, by pod Krzyżem Sybiraków oddać hołd tym, którzy nie wrócili z „nieludzkiej ziemi”. Te dwie rocznice pokazują tragedię każdej wojny, ogrom cierpienia jaką powoduje u zwykłych ludzi. Pamiętajmy by zrobić wszystko, by już nigdy więcej nie dopuścić do podobnej tragedii. Przejmująco zabrzmiał nad mogiłami poległych głos trąbki w wykonaniu prezesa Zarządu Gminnego ZWiRWP w Rudnej mjr zs Zbigniewa Szparkowskiego.
Druga część uroczystości odbyła się w siedzibie lubińskiego Starostwa Powiatowego. Spotkanie stało się okazją do podziękowania członkom naszych związków za aktywność oraz sojusznikom za współpracę w sferze popularyzacji tradycji i historii Wojska Polskiego. Dowódca Oddziału Związku Strzeleckiego „Strzelec” RP, członek Zarządu Dolnoślaskiego ZWiRWP mjr zs Jerzy Nagoda wręczył odznaczenia, które otrzymali: Krzyż Za Zasługi dla ZWiRWP Marta Dykas – Kierownik Referaty Promocji Starostwa Powiatowego oraz Bogusława Potocka – Przewodnicząca Rady Miasta, Medal Pamiątkowy 75-lecia Powrotu Dolnego Śląska i Głogowa do Macierzy: Władysław Siwak – wicestarosta, Jadwiga Musiał – przewodnicząca Rady Powiatu, Maria Milewska – prezes Oddziału Związku Inwalidów Wojennych RP, Zbigniew Warczewski – radny Rady Miasta, por. zs Henryk Rusewicz – przewodniczący Powiatowej Rady Kombatanckiej oraz kpt. zs Antoni Piotrowski, por. zs Józef Franczuk, st. chor. zs Edward Balul, mjr zs Stanisław Pstrowski.

Wystąpienie kol. por. zs Henryka Rusewicza:

Szanowni Państwo!

Tradycyjnie już, na początku lutego każdego roku spotykamy się na tym cmentarzu wojennym, aby oddać cześć żołnierzom, którzy polegli w walkach o nasze miasto.
Kiedy 12 stycznia 1945 roku z nad Wisły ruszyła ofensywa zimowa wojsk radzieckich, jej impet zaskoczył nie tylko Niemców, ale i samych Rosjan. Już 19 stycznia (a więc po tygodniu) wojska I-go Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa dotarły do granic Śląska. Po kilku następnych dniach dotarły do Odry. We wczesnych godzinach rannych 24 stycznia wojska radzieckie z marszu przełamały niemiecką obronę w rejonie Chobieni i uchwyciły przyczółek na lewym brzegu Odry. Następnie w ciągu kilku dni rozbudowano go w stronę Ścinawy, którą wyzwolono 31 stycznia po niezwykle zaciętych walkach.
Już 8 lutego z tego właśnie przyczółka rozpoczęto kolejną operację zaczepną, która do historii przeszła pod nazwą operacji dolnośląskiej. Działający na lewym skrzydle 13 Armii 24 Korpus gen. mjr D. Onuprienki wspólnie z oddziałami 10 Korpusu Pancernego Gwardii z 4Armii Pancernej rozpoczął dwudniowe walki o opanowanie silnie bronionego Lubina.
• 472. Rezerwowy Batalion Grenadierów (Grenadier–Ersatz–Bataillon 472)
• 8 Zapasowy Batalion Samochodowo – Transportowy (Kraftfahr-Ersatz-Abteilung 8)
• 28 Szkolny Batalion Samochodowo – Transportowy (Kraftfahr-Ausbildungs-Abteilung 28)
Oddziały Volkssturmu i Hitlerjugend oraz oddziały pomocnicze z obsługi lotniska i niezidentyfikowane pododdziały pancerne. Na północ od Lubina operowały jednostki Korpusu Pancernego „Gross Deutschland”, w składzie którego znajdowały się elementy słynnej 1. Dywizji Pancerno-Spadochronowej „Herman Goering” i 20 Dywizji Pancernej.
Radzieckie jednostki pancerne obeszły niemiecki garnizon w Lubinie ze skrzydeł, a następnie wspólnie z piechotą, okrążyły go, po czym jednocześnie uderzyły na miasto i w walkach ulicznych rozbiły jego załogę. Bezpośredni udział w walkach o miasto brała 350. Dywizja Piechoty gen. mjr G. Wiechina 117. Dywizja Piechoty gen. mjr E. Kobieridze wspierane przez 1. Dywizję Artylerii Przełamania Gwardii pod dowództwem gen. mjr Wiktora Husida oraz czołgi 61. Brygady Pancernej płk W. Zajcewa z 10. Korpusu Pancernego 4.Armii Pancernej Gwardii i uzbrojony w samobieżne działa pancerne SU-76M 768. Pułk Artylerii Pancernej – ppłk Wasilija Jefimowicza Romaszkina.
Opanowanie Lubina nastąpiło wieczorem 9 lutego 1945 roku, po dwóch dniach uporczywych walk. Działania wojenne przyniosły miastu ogromne zniszczenia. 70% zabudowań leżało w gruzach, a infrastruktura techniczna została zniszczona w ok. 80%. Z zamieszkujących Lubin ponad 10 tys. mieszkańców pozostało wśród ruin zaledwie kilkuset.
Na terenie tutejszego Cmentarza Żołnierzy Armii Radzieckiej pochowanych zostało około 640 żołnierzy, z czego ustalonych zostało 370 nazwisk. Na terenie nekropolii są trzy mogiły zbiorowe w których liczba pochowanych pozostaje nieustalona.
Trzeba pamiętać, że po zagarnięciu Kresów Wschodnich II RP, od 1940 roku do Armii Czerwonej wcielono ponad 100 tysięcy młodych Polaków. Artykuł 132 stalinowskiej Konstytucji z 1936 r. nakładał na obywateli ZSRS obowiązek służby wojskowej. Narzucając sowieckie obywatelstwo po 17 września 1939 roku, młodych mężczyzn z terenów okupowanych objęto obowiązkową służbą wojskową w szeregach Armii Czerwonej. Wielu z nich nigdy nie uzyskało zgody na przeniesienie do Wojska Polskiego, czy to do Armii Andersa, czy też do później organizowanych 1 i 2 Armii WP. Także na tym cmentarzu pochowani są żołnierze polskiego pochodzenia o czym świadczą ich nazwiska: Bielawski, Kalinowski, Garbowski, Królicki, Kałużny, Długi, Żelak, Malinowski, Szulak, Polański i kilka innych.

Dziękuję kol. Henrykowi Rusewiczowi za wkład pracy w przygotowanie i przeprowadzenie tej podniosłej uroczystości.
Dowódca Dolnośląskiego Okręgu Strzeleckiego
gen. zs mgr Krzysztof Majer

Komentarze są wyłączone.